[chaiyan]

มีภาพชุดของนกล่าเหยื่อที่น่าสนใจมาชวนให้ฝึกจำแนกกันครับ

เป็นนกล่าเหยื่อที่พบตามแนวแม่น้ำคินาบาตันกัน เกาะบอร์เนียว นักดูนกทั้งไทยและเทศ

ที่ไปดูนกที่นั่นล้วนจำแนกว่าเป็นเหยี่ยวกิ้งก่าสีน้ำตาล (ต่างกรรม ต่างวาระ ภายในปีนี้)

หลายคนคงจะทราบว่า เหยี่ยวกิ้งก่าสีน้ำตาล เช่นเดียวกับเหยี่ยวผึ้ง สามารถเลียนแบบชุดขนของ

เหยี่ยวสกุลอื่นๆ ทำให้บางครั้ง ถ้าไม่สังเกตอย่างละเอียด ก็จะจำแนกผิดได้ไม่ยากเย็นเลย

ซึ่งในกรณีนี้ บางครั้งอาจจะเชื่อ local guide จำแนกชนิดให้ แบบเชื่อตามๆกันมา เพราะ

ไกด์ท้องถิ่น "น่าจะ" ชำนาญ แต่ไม่จริงเสมอ เห็นได้ชัดจากกรณีนี้

ภาพชุดนี้ Oii Beng Yean นักดูนกชาวมาเลเซีย นักดิจิสโคปตัวยงคนหนึ่ง และให้ความ

อนุเคราะห์ภาพเหยี่ยวในหนังสือคู่มือเหยี่ยวและนกอินทรีด้วย อนุญาตให้นำมาเผยแพร่

เพื่อประโยชน์ในการฝึกจำแนกสำหรับชนิดที่สับสนได้ง่าย และ ถ้าพูดตามตรงแล้ว

จัดว่าเป็นกลุ่มที่จำแนกยากด้วย แต่ถ้าแม่นลักษณะทางกายวิภาคของเหยี่ยวแต่ละสกุลแล้ว

ไม่นับว่ายากเลย เมื่อเทียบกับ เหยี่ยวนกเขา หรือเหยี่ยวทุ่ง


ลองพิจารณาภาพแล้วจำแนกดูครับ

เพื่อให้ตื่นเต้นๆๆ ผมมีรางวัลเป็นของฝากภาพเหยี่ยวลายเส้น สวยๆ จากประเทศไต้หวัน

เป็นรางวัลสำหรับผู้ทีจำแนกชนิด และอายุ (ตามชุดขน) ของเหยี่ยวในภาพชุดนี้ได้

พร้อมระบุเหตุผลว่าเหตุใด จึงมั่นใจได้ว่าไม่ใช่เหยี่ยวกิ้งก่าสีน้ำตาล

คำตอบมีในหนังสือคู่มือเหยี่ยวและนกอินทรีครับ

[chaiyan]

ภาพโดย Ooi Beng Yean

บันทึกภาพภายในเดือนพฤศจิกายน 2551 บนเกาะบอร์เนียว

[Parkwang]

ขอร่วมสนุกด้วยครับ

ผมขอส่งคำตอบทางข้อความส่วนตัวของอาจารย์นะครับ

[chaiyan]

รับทราบครับ :wink:

[chaiyan]

ร่วมสนุกเข้ามาสองคนแล้วนะครับ

[แดง บางสะพาน]

ตั้งใจจะร่วมสนุกด้วย แต่ว่า Hotmail.com ดันมีปัญหา เดี๋ยวถ้าระบบกลับมาแล้วจะร่วมด้วยช่วยไข (ปัญหา)ครับ ใบ้ให้นิดๆ ว่า อยู่ในวงศ์ อักษร S นำหน้าครับ อิ อิ

[chaiyan]

ร่วมสนุกเข้ามา 4 คน แล้วครับ

หนึ่ง .. ว่าเป็นเหยี่ยวไคท์

อีกสามว่า เป็น เหยี่ยวดงในสกุล Spizaetus ...

[kai_daongyod]

ตอบไปที่เมล์ ของอาจารย์แล้ว ลองหน้าแหกดูซักตั้ง หุหุ

[chaiyan]

ร่วมสนุกเพิ่มอีกสองคน

ตอบสกุลถูกต้อง แต่ชนิดยังพลาดอยู่นะครับ

[ZeaKoel]

เดี๋ยวคืนนี้จะส่งคำตอบไป

[chaiyan]

[chaiyan]

มีผู้ร่วมสนุกอีกหนึ่ง ..... ทายสกุลถูก แต่ยังพลาดชนิด

[chaiyan]

ร่วมสนุกกันแปดคนแล้วครับ สุดสัปดาห์นี้จะเฉลยนะครับ

และแถมด้วยปริศนาใหม่ ยากมากๆ ขนาดผมยังต้อง หารือกับกระบี่มือหนึ่งสายเหยี่ยวโพ้น

ทะเล แห่งสำนักยุโรปและอเมริกาเลยอ่ะ

[ชาติ]

เหยี่ยวดง มีขนคลุมขา เหยี่ยวดำท้องขาว blyth's hawk eagle มีแถบหางดำ-ขาวสลับกัน 3 แถบ
ปล. มั่วร์ครับ

[ตุ๊กตา]

wallace's hawk eagle เนื่องจากมีขนคลุมถึงข้อเท้าและลักษณะแถบที่หางไม่ใช่สีดำสลับขาว3แถลเหมือนblyth's hawk eagle

[chaiyan]

สิบคนแล้ว มาถูกทางเกือบทั้งหมด .....

[chaiyan]

ถึงเวลาเฉลยแล้ว

เหยี่ยวสองตัวในภาพ เป็นเหยี่ยวหงอนสีน้ำตาลท้องขาว วัยรุ่น

อายุ ประมาณ 2-3 ปี

จุดแยกที่ตัดเหยี่ยวกิ้งก่าสีน้ำตาล ซึ่งเป็นเหยี่ยวไคท์ เลียนแบบเหยี่ยวดง

คือ - ขนคลุมแข้ง ยาวจรดง่ามนิ้ว

- ปลายปีกสั้น เพียงประมาณ 1/2 ของหาง

จุดแยกแรก สามารถเหยี่ยวทุกชนิดได้ ยกเว้น นกอินทรีแท้ ขนาดใหญ่และขนาดกลาง

และเหยี่ยวดง

จุดแยกที่สอง ระบุว่าสกุลของนกล่าเหยื่อที่เป็นไปได้ คือ เหยี่ยวแดง หรือ เหยี่ยวนกเขา/เหยี่ยวนกกระจอกเท่านั้น

เมื่อประมวลรวมกัน เหยี่ยวในภาพ คือ เหยี่ยวดง สกุล Spizaetus แน่นอน

ไม่ใช่เหยี่ยวกิ้งก่าสีน้ำตาล โดยไม่ต้องพิจารณาชุดขนแม้แต่น้อย และเป็นความลวงตา

ดังที่ทำให้หลายคนจำแนกผิดแต่แรก ตอกย้ำความผันแปรของชุดขนในนกล่าเหยื่อ

แต่ความสำคัญของการจำแนกสกุล ด้วยลักษณะทางกายวิภาค เพื่อยืนยันการจำแนกชนิด :win:



จุดแยกปลีกย่อยอื่นๆ ที่ระบุว่าเป็นเหยี่ยวดง คือ

- จะงอยปากหนา

- รูจมูกกลม ถ้าเห็นนะ (มีคนตอบด้วย แสดงว่าอ่านหนังสือเป๊ะเลย :wink: ) แต่ในเหยี่ยวไคท์

เช่น เหยี่ยวผึ้ง หรือเหยี่ยวกิ้งก่ามีรูจมูกรี คล้ายบาดแผลที่ถูกใบมีดกรีด

- แข้งยาว มีขนคลุมแข้งแบบสวมถุงเท้ารัด

- ใบหน้าถมึงทึง ดุดัน เนื่องจากมีกระดูกสันคิ้ว (supraorbital bone ridge)

(ไม่พบในเหยี่ยวผึ้งและไม่เด่นในเหยี่ยวไคท์ บางชนิด)



สำหรับเหยี่ยวกิ้งก่าสีน้ำตาล ไม่มีขนคลุมแข้งอย่างสมบูรณ์ (ถึงง่ามนิ้ว)

ปลายปีกยาว 2/3 ของความยาวหาง

หน้าแข้ง หรือท่อนขาสั้นกว่า ทำให้รูปลักษณ์ไม่สูงโปร่ง เช่น เหยี่ยวดงหรือเหยี่ยวในภาพ


สำหรับอายุของเหยี่ยว

สังเกตลายขวางที่ส่วนล่างของลำตัว ท้อง และโคนขา มีลายขีดดำรูปหยดน้ำบนอก

สีพื้นของแก้ม และส่วนล่างของลำตัวเป็นสีส้ม หรือสีปูนแห้ง แสดงว่ายังโตไม่เต็มวัย

หากไม่ใช่วัยเด็กเช่นกัน เพราะเริ่มมีลายขีดรูปหยดน้ำสีดำแล้ว และมีลายขวางจางๆ

ในชุดขนวัยเด็ก (ปีแรก) เหยี่ยวหงอนสีน้ำตาลท้องขาวจะมีสีพื้น (ground color) ของส่วนล่างของ

ลำตัวเป็นสีส้ม หรือปูนแห้ง และไม่มีลายใดๆ เปรียบเทียบกับภาพที่ 326 ในหนังสือ

คู่มือเหยี่ยวและนกอินทรี แม้จะเป็นเหยี่ยวดำท้องขาว วัยเด็ก แต่ลักษณะของส่วนล่างของลำตัว

คล้ายกันมาก

ในชุดขนตัวเต็มวัย ของเหยี่ยวหงอนสีน้ำตาลท้องขาว จะมีแก้มลายสีน้ำตาลเข้ม และลายขวางสีดำ

เรียงตัวกันแน่นที่โคนขา ภาพที่ 329

ตัดเหยี่ยวดำท้องขาว ด้วยลักษณะของแถบบนหาง ให้เปรียบเทียบระหว่างภาพที่ 324 และ

ภาพที่ 331

[chaiyan]

ร่วมสนุกกัน 10 คน ส่วนใหญ่ ตอบสกุลของเหยี่ยวถูกต้อง

- เหยี่ยวหงอนสีน้ำตาลท้องขาว 4 คน

- เหยี่ยวดำท้องขาว 2 คน

- เหยี่ยวภูเขา 2 คน

และสกุลอื่นๆ อีก 2 คน

รายชื่อที่ได้รับสิทธิ์จับรางวัล go to ......

- ปากกว้างหางยาว

- bunting

- แบงค์

- ตุ๊กตา

แล้วจะมาแจ้งให้ทราบว่า ใครได้รับของที่ระลึกครับ :wink:

[chaiyan]

ตัวอย่างคำตอบ ที่แจกแจงรายละเอียด และเหตุผลที่สมบูรณ์ที่สุดในบรรดาคำตอบทั้งหมด

"เป็นWallace's Hawk Eagle ครับ เพราะขนคลุมหน้าแข็งไปถึงข้อเท้าครับ ในเหยี่ยวกิ้งก่าสีน้ำตาลจะเปลือย ไม่มีขนครับ อีกจุดหนึ่งที่ใช้แยกได้คือความยาวของปลายปีก ของเหยี่ยวในภาพสั้น เมื่อเทียบกับปลายหาง ซึ่งเป็นลักษณะ เหยี่ยวดง(และกลุ่มเหยี่ยวนกเขา) จึงสามารถใช้จุดนี้แยกจาก jerdon's baza ซึ่งมีความยาวปลายปีกขณะเกาะ ยาวมากเกือบถึงปลายหางครับ

สรุปสิ่งที่ต้องการตอบครับ

Wallace 's Hawk Eagle, Subadult,

คิดว่า เป็น subadult เพราะ บริเวณท้อง เริ่มมีลักษณะของลายขวางของ adult แต่ยังไม่มึลายตั้งที่บริเวณอก ส่วนกี่ปีนี่ไม่ทราบ แต่ถ้าให้เดา น่าจะเพิ่งพ้นช่วง juvenile มาไม่นาน ขอเดาว่า เป็นปีที่ 2 ถึง 3 นี่แหละครับ

ส่วนจุดที่ใช้แยกจาก Jerdon 's Baza ก็คือขนหน้าแข้ง และ ความยาวของปลายปีกตามที่กล่าวมาครับ"

ปัจจุบัน ยังไม่มีข้อมูลว่าเหยี่ยวหงอนสีน้ำตาลท้องขาว ผลัดขนออกจากชุดขนวัยเด็ก (juvenile)

กี่ครั้ง และมีชุดขนวัยรุ่น (subadult) กี่ชุดขนหรือปี ก่อนจะเข้าสู่ชุดขนตัวเต็มวัย (adult)

หากอนุมาน เทียบเคียงกับรูปแบบการผลัดขนของนกอินทรี (ขนาดใหญ่กว่า) และเหยี่ยวนกเขา

(ขนาดเล็กกว่า) แล้ว เหยี่ยวดงน่าจะใช้เวลาผลัดขนจากวัยเด็ก เข้าสู่ชุดขนวัยร่น และชุดขน

ตัวเต็มวัย ไม่เกินสองปี ทำให้เหยี่ยวปริศนา ซึ่งอยู่ในชุดขนวัยรุ่น (ลักษณะชุดขน กึ่งกลาง

ระหว่างวัยเด็ก และตัวเต็มวัย) อาจจะเป็นเหยี่ยขวบวปีที่สอง (second calendar-year) หรือ

เหยี่ยวขวบปีที่สาม (third calendar-year) ไม่เกินนี้ หรือเรียกง่ายๆว่า อายุ 2-3 ปี

[chaiyan]

อย่าลืมร่วมสนุกกับปริศนาใหม่นะ .... Raptor Quiz I ...